Een goed game model schrijven

Wat en waarom

De filosofie zegt in een paar zinnen wat de ploeg wil zijn, met en zonder bal, en waarom dat bij deze spelers en dit niveau past.

Geen lijst van principes

De filosofie is geen opsomming van principes en geen systeem. Wat bij één fase hoort, staat in die fase.

Kernidee: kort en over de fases heen

Een kernidee is één korte zin die in meer dan één fase terugkomt. Geldt een idee maar in één fase, dan is het een hoofdprincipe van die fase.

Terug te vinden in de fases

Elk kernidee komt terug in principes of gedragsregels van minstens twee fases. Komt het nergens terug, dan is het een slogan.

Weinig en gekend

Een handvol kernideeën die elke speler kan opzeggen, werkt beter dan een lange lijst.

Vertrekt van de spelers en de club

Een filosofie houdt rekening met de kwaliteiten, de leeftijd en het niveau van de spelers, met de club en haar cultuur, en met de tijd en de staf die er zijn. Anders blijft ze op papier.

• Welke kwaliteiten hebben je spelers, en hoeveel trainingen heb je per week?

Een doel in één fase

Een hoofdprincipe zegt wat de ploeg in één fase wil bereiken, niet wat één speler doet.

Kort, met een zin uitleg

Een titel die spelers onthouden, met één of twee zinnen uitleg: wat we willen en waarom.

De fase gedekt, en nog te trainen

Samen dekken de hoofdprincipes de fase. Overlappen er twee, dan horen ze samen; bevat er één twee doelen, dan wordt het er twee.

Volgt uit de filosofie

Elk hoofdprincipe past bij de filosofie en de kernideeën. Gaat een principe ertegenin, dan moet een van beide wijken.

Waar op het veld

Geldt een hoofdprincipe niet overal even sterk, dan staat erbij waar het vooral of enkel geldt, en wat het daar betekent.

Te zien en te trainen

Een hoofdprincipe heeft minstens één bord dat de situatie toont, en oefeningen die eraan werken. Beelden van de eigen ploeg maken het sterker.

Het hoe van het hoofdprincipe

Een subprincipe maakt het hoofdprincipe concreet: een deel van het antwoord op „hoe?”. Samen dekken ze het hoofdprincipe.

Eén idee

Staat er „en” in een subprincipe, dan zijn het er vaak twee.

Een zin uitleg

Elk subprincipe krijgt één zin: wat het is, zodat een speler het ook zonder de trainer begrijpt.

Geen herhaling

Een subprincipe dat het hoofdprincipe in andere woorden herhaalt, voegt niets toe.

Wie, wat, wanneer

Een gedragsregel beschrijft wat één speler doet binnen het subprincipe en het hoofdprincipe: wie, wat en in welke situatie. Het onderwerp is één speler of één positie, nooit een groep: „de verdediging schuift door” is een subprincipe, „de rechtsback schuift door zodra de bal naar de linkerflank gaat” een gedragsregel.

Waarneembaar

Na de actie kan de trainer zeggen: gelukt of niet. Woorden als „goed”, „slim” of „correct” zeggen niets.

Zegt wat wél moet

Een gedragsregel beschrijft wat de speler doet, niet wat hij moet vermijden. „Geen balverlies in de opbouw” zegt niet wat er moet gebeuren.

Met een moment

Een goede gedragsregel noemt wat het gedrag start: een pas, een aanname, balverlies, een signaal van een medespeler.

Eén plek, één betekenis

Een gedragsregel staat bij het subprincipe waarvoor hij het meest zorgt. Gedrag dat overal terugkomt, zoals scannen of aanspeelbaar zijn, krijgt één vaste betekenis in plaats van telkens een nieuwe uitleg.

Intentie vóór uitkomst

Een gedragsregel zegt eerst wat de speler wil bereiken en dan het gevolg. Twee acties na elkaar, of een uitkomst zoals „hij wint de bal”, is geen gedragsregel.

Geldig waar hij staat

Een regel die maar op een deel van het veld of bij één blokhoogte klopt, zegt waar hij geldt, of beschrijft de logica erachter.

Kort en roepbaar

Eén tot drie woorden die je op het veld roept, zonder uitleg.

Bij een gedragsregel

Elk coachingswoord lokt één gedrag uit en staat bij de gedragsregel die het oproept.

Eén taal

Een woord betekent overal hetzelfde, en de hele staf gebruikt het. Twee woorden voor één gedrag verwarren spelers.

Een doel per fase

Elke fase heeft een doel in één zin dat spelers kunnen opzeggen.

Alle zes fases

Ook de omschakelingen en de stilstaande fases hebben hoofdprincipes. Daar vallen veel doelpunten.

Per zone wat het betekent

Een principe dat vooral of enkel in één derde geldt, zegt wat het daar betekent. De naam van het derde volgt de fase: opbouwzone in balbezit, laag blok in balverlies.

Elke zone gedekt

In balbezit en balverlies heeft elk derde principes die er vooral gelden. Een lege zone is een vraag aan de coach waard.

Veldbezetting per fase

Het model toont hoe de ploeg staat in balbezit en in balverlies, en hoe ze van de ene vorm naar de andere gaat.

Eén veldindeling

De namen van zones en stroken zijn voor iedereen dezelfde en staan op één kaart.

Spiegelprincipes

Wat de ploeg met de bal wil, heeft vaak een tegenhanger zonder bal: opbouwen tegenover de opbouw beletten, diepte zoeken tegenover diepte opvangen, voorzetten tegenover voorzetten verdedigen. Ontbreekt een tegenhanger, dan is dat een vraag aan de coach, geen fout.

Restverdediging draagt de counterpress

Hoe de ploeg in balbezit achter de bal staat (restverdediging, offensive marking), bepaalt of counterpress na balverlies kan. De principes in balbezit en in de omschakeling naar verdediging dragen elkaar.

De omschakeling naar aanval begint zonder bal

Wie bij balbezit van de tegenstander hoog blijft of de diepte kan zoeken, bepaalt hoe snel de ploeg na balwinst vooruit kan.

Geen tegenspraak

Principes in verschillende fases spreken elkaar niet tegen. Hoog druk zetten en meteen terugvallen kunnen samen, als erbij staat wanneer wat geldt.

Dezelfde term, dezelfde betekenis

Een term betekent in elke fase hetzelfde. Wisselt de betekenis, dan zijn het meestal twee begrippen.

Let op: Niet voor elke term: „blok” is het teamblok (blokvorming), en bij stilstaande fases ook een blok of screen zetten. Maakt de context de betekenis duidelijk, dan is dat geen fout.

Vertrekt van het model

Een positieprofiel volgt uit de principes van het eigen game model en het spelsysteem: wat vraagt het model in elke fase van deze positie? Niet uit een algemene lijst.

Een punt is een handeling

Een technisch of tactisch punt zegt wat de speler in de wedstrijd doet, en wanneer. Een eigenschap zonder moment is geen punt.

Fysiek en mentaal dragen de handelingen

Fysieke en mentale punten volgen uit wat de positie doet: welke bewegingen en welke houding vragen haar handelingen? Zo blijven ze bij het model.

Alle fases, ook de omschakelingen

Een profiel beschrijft de positie in balbezit, in balverlies en in beide omschakelingen, niet enkel met de bal.

Gekoppeld tot op de gedragsregel

Waar het kan, hangt een punt aan de gedragsregel die het uitvoert; zo vind je later de oefeningen erbij. Fysiek en mentaal blijven vaak los, en dat is goed.

Een werkpunt met een plan

Een werkpunt zegt wat, hoe, vanaf wanneer, hoe vaak en hoe lang, wie het opvolgt en hoe de vooruitgang beoordeeld wordt.

Balbezit

• Hoe start de opbouw: met de doelman erbij, en met hoeveel spelers in de eerste lijn?
• Wanneer mag de bal lang?
• Hoeveel spelers blijven achter de bal, en in welke vorm?
• Wie houdt de breedte?

Balverlies

• Op welke hoogte staat het blok, en wanneer schuift het op of zakt het?
• Hoe compact: de afstand tussen de linies en tussen de spelers?
• Waar naartoe dwingen we de tegenstander: naar binnen of naar de flank?
• Man, zone of een mengvorm?
• Wat is het signaal om druk te zetten?

Omschakeling naar verdediging

• Hoe lang duurt de counterpress?
• Wie zet druk en wie valt terug?
• Tot waar valt de ploeg terug als er geen druk op de bal is?

Omschakeling naar aanval

• Eerst vooruit, of eerst de bal houden?
• Wie zoekt meteen de diepte?

Stilstaande fases voor

• Welke varianten per stilstaande fase, en wie neemt ze?
• Hoeveel spelers blijven achter voor de restverdediging?

Stilstaande fases tegen

• Zone, man of gemengd bij hoekschoppen en vrije trappen?
• Wie blijft voorin voor de omschakeling?

Voorzetten

• Hoeveel spelers komen in de zestien bij een voorzet, en in welke zones?

Specialiseren naar een positie

Bij jeugdspelers kiest de club wanneer spelers naar een positie of een profiel specialiseren; vóór de groeispurt breed opleiden is de gangbare lijn.

• Vanaf welke leeftijd specialiseren je spelers naar een vaste positie?

Spelfilosofie en kernideeën

Wat de ploeg wil zijn, en de handvol gedachten die over alle fases heen gelden.

Coachingsfilosofie, als de coach dat wil

Hoe de trainer werkt: met spelers als mens, met het team, in de training, tijdens de wedstrijd en met wie errond staat.

Veldindeling en veldbezetting

Eén kaart met de namen van zones en stroken, en de bezetting in balbezit en in balverlies.

Zes fases met een doel

Elke fase heeft een doel in één zin en hoofdprincipes.

Principes tot op spelersniveau

Hoofd- en subprincipes met een zin uitleg, gedragsregels met coachingswoorden.

Beeld bij elk hoofdprincipe

Een bord, en waar het kan een video van de eigen ploeg of een voorbeeld.

Oefeningen per principe

Elk hoofdprincipe heeft oefeningen, met de principes van beide ploegen erbij: wat de ene ploeg met de bal traint, traint de andere zonder.

Positieprofielen

Per positie en rol wat een speler technisch, tactisch, fysiek en mentaal moet kunnen, gekoppeld aan de principes.

Plaatshouders

Een vak met een opdracht in plaats van inhoud.

Gekopieerde lijsten

Dezelfde lijst staat bij elk principe, bijvoorbeeld mentale eigenschappen. Dan zegt ze over geen enkel principe iets.

Een nummering die per fase wisselt

Zones of fases met een nummer dat in balbezit iets anders betekent dan in balverlies.

Een principe zonder moment

Er staat wat de ploeg doet, maar niet wanneer.

Een term met twee betekenissen

Eén woord voor twee verschillende dingen, in verschillende fases of profielen.

Een principe als gedragsregel

Een gedragsregel die een doel van de ploeg beschrijft in plaats van wat één speler doet.

Cijfers in een definitie

Een definitie die de keuze van één model vastlegt.

Een zone zonder uitleg

Een principe met een ster in een zone, zonder te zeggen wat het daar betekent.