Spelprincipes in het voetbal: wat ze zijn en waarom je ze nodig hebt

• Eén taal. Spelers en staf bedoelen hetzelfde met hetzelfde woord. Dat scheelt uitleg, op training en tijdens de wedstrijd.
• Snellere beslissingen. Wie weet wat de ploeg in een situatie wil, hoeft niet te wachten op een aanwijzing van de bank. De ploeg organiseert zich zelf.
• Richting voor je training. Elke oefening traint een principe. Zo weet je waarom je een oefening kiest en waar je op coacht.
• Een maatstaf na de wedstrijd. Je bekijkt de wedstrijd met je eigen principes als bril, niet enkel met de uitslag.

Spelprincipes staan niet los. Ze zijn een trede in je game model, van het algemene naar het concrete:

1. Filosofie: wat je ploeg wil zijn, met en zonder bal, en waarom.
2. Kernideeën: korte, vaste gedachten die over alle fases heen gelden.
3. Hoofdprincipes: het gedrag van de hele ploeg in één fase. Ze geven je ploeg haar identiteit en veranderen niet per tegenstander.
4. Subprincipes: de uitwerking voor een linie, twee linies of een groep spelers, soms in een bepaalde zone.
5. Gedragsregels: wat één speler doet binnen dat principe.
6. Coachingswoorden: een kort, vast woord waarmee je op het veld een gedragsregel oproept.

Een voorbeeld in balbezit:

• Hoofdprincipe: we zoeken de vrije man tussen de linies en spelen dan vooruit.
• Subprincipe voor de middenvelders: één middenvelder staat tussen de linies van de tegenstander, de andere biedt zich aan voor de bal.
• Gedragsregel voor de middenvelder tussen de linies: sta schuin aanspeelbaar, kijk over je schouder en draai open met je eerste aanname als er geen druk in je rug zit.
• Coachingswoord: „Opendraaien!”

Een game model deelt het spel op in fases, want in elke fase stelt het spel andere vragen. In MyGameModel zijn dat er zes:

• Balbezit (B+): hoe je opbouwt, de bal vooruit krijgt en kansen maakt.
• Balverlies (B−): hoe je verdedigt als de tegenstander de bal heeft, waar je druk zet en hoe compact je staat.
• Omschakeling naar aanval (B−→B+): wat je doet in de eerste seconden na balwinst.
• Omschakeling naar verdediging (B+→B−): wat je doet in de eerste seconden na balverlies, bijvoorbeeld meteen druk zetten of eerst je organisatie herstellen.
• Stilstaande fases voor (SF+): je eigen hoekschoppen, vrije trappen, inworpen, aftrap en doeltrap.
• Stilstaande fases tegen (SF−): dezelfde hervattingen, maar van de tegenstander.

• Maak het zichtbaar. Je moet op het veld kunnen zien of het gebeurt. „We spelen goed samen” zie je niet; „we spelen in naar de vrije man tussen de linies” wel.
• Vermijd vage woorden zoals „juist” of „goed”. Ze klinken duidelijk, maar iedere speler vult ze anders in.
• Hou het beperkt. Liever een paar hoofdprincipes per fase die iedereen kent, dan een lange lijst die niemand onthoudt.
• Gebruik de taal van je spelers. Wat een speler niet begrijpt, gebeurt niet.
• Werk het uit tot gedragsregels. Pas als elke speler weet wat hij doet, wordt een principe gedrag.

Meer criteria, met zwakke en betere voorbeelden, vind je in Een goed game model schrijven.

Een principe dat je niet traint, blijft op papier. Kies voor elke oefening het principe dat ze traint, coach op de gedragsregels die erbij horen en gebruik telkens dezelfde coachingswoorden. Kijk over een paar weken heen welke principes vaak terugkomen en welke je vergeet. In MyGameModel koppel je elke oefening aan de principes die ze traint, en zie je welke principes je de laatste weken weinig trainde.

Wat is het verschil tussen een spelprincipe en een spelsysteem?
Een spelsysteem, zoals 1-4-3-3, is de basisverdeling van je spelers over het veld. Een spelprincipe beschrijft gedrag. Binnen een fase mag de vorm veranderen, zolang de principes kloppen. Dezelfde principes kunnen dus in meer dan één systeem werken.

Hoeveel spelprincipes heeft een ploeg nodig?
Er is geen vast aantal. Begin met een paar hoofdprincipes per fase, in de fases die je het meest traint, en vul aan. Een game model groeit mee met je ploeg; het is nooit af.

Veranderen spelprincipes per tegenstander?
Je hoofdprincipes niet: die geven je ploeg haar identiteit. Wat je per wedstrijd aanpast, zijn accenten in de uitwerking, bijvoorbeeld waar je druk zet tegen een ploeg die anders opbouwt.

Wat is een game model? en de begrippen van een game model.